Hagiografia: Św. Agata. Bezkompromisowość dziewicza

Luty 18, 2010

Świętych Agat jest od groma. Przynajmniej dziewięć. Dzisiaj oryginał: Święta Agata z Katanii. Zwana też czasem Agatą Sycylijską.

Rozpocząć należałoby od Decjusza. Był cesarzem – nader energicznym – przez dwa lata z kawałkiem. W 249 roku sięgnął po władzę w sposób zgodny z uświęconą tradycją, czyli mordując swego poprzednika i prosząc grzecznie senat o przyznanie mu wakującego stanowiska. Senat nie zwykł w takich przypadkach odmawiać i entuzjastycznie przyznał. Ponieważ cesarstwo rozłaziło się w szwach, nowo upieczony władca postanowił coś z tym zrobić. Pomysł polegał na wydaniu edyktu nakazującego wszystkim poddanym dostarczenie świadectwa lojalności poprzez złożenie ofiary jego autorowi. Ze stanowiskiem cesarza związane były mianowicie dodatkowe przywileje i udogodnienia, jednym z nich był awans na boga. Niektórzy chrześcijanie mieli dylemat moralny ze względu na kategoryczny imperatyw zawarty w pierwszym przykazaniu. Większość nie miała – co później doprowadziło w gminach chrześcijańskich do pewnych niesnasek.

Legenda głosi ( podczas gdy historia milczy) że Agata spodobała się namiestnikowi Sycylii, niejakiemu Kwincjuszowi (Quintianus) który, mimo że była chrześcijanką, postanowił jej się oświadczyć. Jak większość neofitów, Agata przejęła się nową religią do tego stopnia, że postanowiła żyć i umrzeć w dziewictwie. Kwincjusz, urażony w swej miłości własnej, jedynie częściowo wyszedł jej marzeniom na przeciw, a mianowicie ułatwiając jej zejście. Przedtem jednak rzucał jej kłody pod nogi, umieszczając ją (prawdopodobnie w celach dydaktycznych) w miejscowym burdelu, zwanym też bardziej oględnie lupanarem. Legenda głosi dalej (i tu się robi niesamowicie), że po miesiącu spędzonym w przybytku płatnej miłości Agata nadal pozostawała dziewicą. Potomni słusznie uznali to za cud. Kwincjusz natomiast, nie tylko się zirytował, lecz wykorzystując edykt Decjusza wtrącił nieboraczkę (nadal dziewicę) do więzienia. Gdy i to nie pomogło, nakazał amputować jej obie piersi przy pomocy żelaznych szczypiec. Może to było bardzo bolesne i mało estetyczne, ale posłużyło wielu malarzom renesansu i baroku za źródło inspiracji. Zwykli oni przedstawiać męczenniczkę zapiętą wysoko pod szyję, ale za to z tacą w ręku. Na tacy leżały piersi. Z konwencji wyłamał się później Tiepolo, u niego tackę trzyma jakiś chłopczyk, z tego powodu obraz jest niestety mniej śmieszny.

Wtrąconej do lochu przybywa – zupełnie nieproszony – na ratunek duch św. Piotra i usiłuje posmarować rany jakimś mazidłem. Agata grzecznie ale stanowczo odmawia. Było to postępowanie przewidujące, następnego dnia zostaje, na rozkaz Kwicjusza, upieczona żywcem. Egzekucja zostaje podobnież  przerwana przez trzęsienie ziemi. Wbrew przysłowiu twierdzącemu że „co się odwlecze, to się nie upiecze” kaźń kontynuowano gdy tylko wstrząsy ustały.

Z jakiegoś niepojętego powodu, ludność Katanii uznała, że fakt ocalenia miasta w trakcie mającego miejsce rok później wybuchu Etny to zasługa męczenniczki. Kwincjusz już tego nie dożył, zmarł kopnięty przez własnego konia. Również Decjuszowi się nie poszczęściło, wybrał się na wyprawę przeciw Gotom i już z niej nie wrócił.

Wspomnienie liturgiczne Agaty, męczennicy w kościele katolickim obchodzone jest 5 lutego. Agata prawosławna obchodzona jest natomiast 18 lutego.

Jej atrybutem jest dom w płomieniach. Czasem też misa z obciętymi piersiami. Jest patronką kominiarzy, ludwisarzy, odlewników i z niewyjaśnionych przyczyn – również pielęgniarek.

Modlitwa do św. Agaty pomaga w schorzeniach piersi i chroni przed piorunami w czasie burzy. Pogląd, jakoby w przypadku wybuchu pożaru, modły do św. Agaty należy poprzedzić zawiadomieniem straży pożarnej, zwykło się zaliczać do niebezpiecznych herezji.

Odpowiedzi: 15 to “Hagiografia: Św. Agata. Bezkompromisowość dziewicza”

  1. babilas said

    Przyczynkarsko: zagadnienie świętej Agaty w ujęciu gastronomicznym – http://hoth.amu.edu.pl/~cronwood/Sycylia/slides/IMG_0632.html

  2. telemach said

    Babilasy: och, dlaczego ta (przesadna) skromność?
    http://babilas.blogspot.com/search/label/%C5%9Bw.%20Agata
    To była – dla mnie – jedna z bardziej inspiruących lektur.

  3. Torlin said

    Coś mi się wydaje, że prawdziwi chrześcijanie wymarli w pierwszych wiekach po Chrystusie, zachowując dziewictwo, wstrzemięźliwość i pobożność.

  4. calmy said

    Zastanawiam się skąd się w pierwszych chrześcijanach wzięło (idiotyczne?) przekonanie, że Bozia się bardziej ucieszy z wynikającej z dziewictwa seksualnej nerwicy niż z dobrego seksu? Z wiki wynika że ta Agata nie była wcale taka najmłodsza (http://nl.wikipedia.org/wiki/Agatha_van_Sicili%C3%AB),na tamtejsze standardy to raczej dojrzała matrona. Dobijała do 35 roku życia. W tym wieku to ludzie wówczas tracili ostatnie zęby. A średni wiek osiągany przez kobiety leżał gdzieś tak około 35 roku życia. To tłumaczy dlaczego w agencji towarzyskiej nikt jej nie chciał. Bezzębna starucha stojąca nad grobem – i po co było ją męczyć?

  5. cmss said

    Strzyżono. Golono.
    :)

  6. cmss said

    Sorry,poprzedni komentarz seksistowski był, faszerowania testosteronem w łonie rezultat, o wybaczenie proszę.

    Transgresją, co ją był andsol wprowadził, potraktujemy przypowieść o św. Agacie. Pstryk, czytelnik dziewicą staje się zadając sobie pytanie: czy chciałabym zostać św. Agatą?

    Drogie dziatki uważajcie na nadzwyczaj spokojnych gości i kobiety o twarzy “matki Teresy bolejącej nad do połowy zgniłym ciałem trędowatego w Kalkucie“ aktualne bardzo.

  7. nameste said

    A propos: współczesne obchody, najlepsze są ciasteczka minni di Sant’Agata.

  8. futrzak said

    Jak dokladnie brzmialo nowe prawo Decjusza? Czy to wlasnie na jego podstawie Kwincjusz mogl zrobic z Agata co chcial (lupanar a potem tortury?)

    Co stalo sie z jej rodzina? Czy tez sie nawrocila na chrzescijanstwo czy moze kontynuowala wiare w bogow rzymskich a corki sie wyparla?

  9. futrzak said

    Aha, niewazne, juz sobie doczytalam.
    Czy jej rodzina tez byla chrzescijanska, czy tez moze zlozyla ofiare a corki sie wyrzekla?

  10. beatrix17 said

    Mnie sie to od razu kulinarnie skojarzylo, kiedy obejrzalam sobie pierwszy z zalinkowanych obrazow. Agata zachecajaco spoziera znad tej tacy. Ciekawe czy to wlasnie zainspirowalo cukiernikow :-)

  11. Anonimowy said

    „Czy jej rodzina tez byla chrzescijanska, czy tez moze zlozyla ofiare a corki sie wyrzekla?”

    @Futrzak: przecież to legenda, nie wiadomo nawet czy ona naprawdę żyła. Chociaż kult już w VI wieku wskazuje że chyba jej całkiem nie wymyślono. We włoskiej wikipedii jest napisane, że Agata dała się ochrzcić albo jako 15-letnia albo jako 20-letnia dziewoja. To może wskazywać na to, że rodzina była pogańska. A większość Chrześcijan pod panowaniem Diocjusza przeszła dla spokoju z powrotem na pogaństwo, kto wie do czego by doszło gdyby pożył dłużej. Może arcybiskup Pieronek byłby dzisiaj arcykapłanem Jowisza?

  12. futrzak said

    Anonimowy:
    na Jowisza, cóż za pieroński pomysł :)))))

  13. Sarna said

    Ach ta twoja publicystyka! Telemachu.
    Chyba doczekam menopauzy, stanę się dziewicą, pęknę ze śmiechu lub się zanudzę. Jak widzisz dzięki Tobie mam co robić ))
    miłego dnia

  14. Andrzej Rybiński said

    „lub się zanudzę.”

    O widzę, że autor dorobił się tego, o czym marzy każdy kto uprawia pisanie kontrowersyjne: wiernych czytelników chodzących za nim po blogosferze, poświęcających czas i energię aby utwierdzić się w swojej bezinteresownej niechęci i dać upust.
    Gratulacje!!!

  15. AA said

    Według mnie św. Agata była wyjątkową osobą. Odważna, bezkompromisowa. Wierna swojemu postanowieniu.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: